‘Het is een raadsel waarvan de bevolking heeft geleefd’

De Leidse voedselvoorziening in de Hongerwinter

Door Alphons Siebelt

Op voorraad

Het woord ‘Hongerwinter’ roept bij vrijwel iedereen beelden op van de winter 1944-1945: hongerige mensen die in de rij staan bij gaarkeukens, hongertochten die zijn ondernomen om bij boeren levensmiddelen te kopen of te ruilen, voedsel dat gretig werd verhandeld op de zwarte markt, enzovoort. Dergelijke beelden en verhalen zijn iconisch geworden. Ze bevestigen en versterken de collectieve herinnering.

Hoewel er veel is geschreven over de Hongerwinter, is er weinig onderzoek gedaan naar de gang van zaken in de afzonderlijke steden. Daarom zijn er veel vragen die tot nu toe grotendeels onbeantwoord zijn gebleven. Hoe zat het bijvoorbeeld écht met de voedselvoorziening? Was er werkelijk niets meer te eten? Ging iedereen naar de gaarkeuken? At men dagelijks tulpenbollen en suikerbieten? Hoe stond het met de algemene gezondheid van de bevolking? Wat valt er te zeggen over ondervoeding en sterfte?

In dit boek richt auteur Alphons Siebelt zich op de situatie in Leiden, destijds de twaalfde stad van Nederland met meer dan 80.000 inwoners. Uitgangspunt voor het onderzoek is de vraag die in 1946 werd gesteld door Jan van Stralen, drijvende kracht achter het illegale Leidse blad Kroniek van de Week: ‘Het is een raadsel waarvan de bevolking, voor zover deze zich langs clandestiene weg geen levensmiddelen kon verschaffen, toen heeft geleefd.’ Voor Leiden zijn voldoende bronnen overgeleverd om deze vraag te beantwoorden.

Waardering

Over het boek schreef Oud Leiden Nieuws, het Kwartaalblad van de Historische Vereniging Oud Leiden: “Het boek bevat een schat aan feitenmateriaal en achtergronden over de organisaties die betrokken waren bij de voedseldistributie. (…) Eén feit veranderde volgens Siebelt de oorlog niet: de sociale afstand tussen Leidse bevolkingsgroepen was en bleef enorm” (jaargang 6, nr. 2; juni 2018).

Paperback, 2018, 144 blz., ca. 73 ill.

ISBN: 978-90-5997-263-6

Nieuwsbrief

Schrijf u in om meer informatie te ontvangen over Primavera Pers. De nieuwsbrief verschijnt hooguit één keer per maand.